Pole tekstowe:

Historia i nie tylko -> Trochę o imionach i nazwiskach

Pole tekstowe: ... bo wszyscy Rychwiccy, to jedna rodzina

 

O nazwisku RYCHWICKI

Jakie jest pochodzenie nazwiska Rychwicki?

W dostępnych źródłach brak daty powstania nazwiska. Pochodzi ono od słowa rychwa, w języku staropolskim - opaska żelazna1.

W naszej rodzinie nie na darmo utarło się powiedzenie: "Jak Rychwicki - to rodzina."

Dlaczego? Jest to rzadkie nazwisko: wg naszych obliczeń na maj 2008 roku, w Polsce i na świecie noszą je 92 osoby. Dokładnie: w Polsce - 86 osób, Hiszpanii - 2, USA - 4. Obliczeniami objęte zostały jedynie osoby obu płci z naszej rodziny. Nie ujęto Rychwickich, z którymi nie ustaliliśmy dotąd pokrewieństwa2, stąd mała niezgodność z serwisem, prezentowanym poniżej. Wygląda na to, że w Polsce, oprócz znanej nam rodziny, mieszka jeszcze ok. 10 osób3 o nazwisku Rychwicki/a, o których nic nie wiemy. Spośród nich 2 kobiety i 2 mężczyzn mieszka w dawnym zielonogórskiem, a 2 kobiety i 1 mężczyzna w warszawskiem2.

A oto rozmieszczenie naszego nazwiska na mapie Polski z rozróżnieniem płci (kliknij na mapce):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Etymologia głównych nazwisk drzewa Rychwickich1

BARANEK - od baran, baranek (samiec owcy). Pierwszy zapis nazwiska szacuje się na 1288 rok.

FABISZAK - od imienia Fabian. Imię łacińskiego pochodzenia, od Fabianus, wywodzącego się od Fabiusz (faba - bób). Data powstania nieznana, prawdopodobnie VIII-XIX wiek.

GŁODEK - od głód. Pierwszy zapis w 1608 roku.

JENDRZEJCZAK (zgermanizowane: Jędrzejczak) - od nazwy osobowej Jędrzej (oboczna forma imienia Andrzej). Blisko 85% osób o tym nazwisku mieszka w Polsce centralnej oraz na części obszaru Polski zachodnio-północnej. Nazwisko na 437 miejscu w rankingu tysiąca najpopularniejszych nazwisk w Polsce.

KACZMAREK - od karczma (gospoda, zajazd), od staropolskiej nazwy osobowej Karczmarz, Karczmarek (właściciel lub pracownik karczmy, osoba często przebywająca w karczmie). Współczesne brzmienie powstało wskutek zaniku od XVI w. pierwszej zgłoski -r-. Ponad 60% osób mieszka w Wielkopolsce i na terenach zachodnich kraju (najwięcej w Poznaniu i okolicach). Zajmuje 18 miejsce w rankingu tysiąca najpopularniejszych nazwisk w Polsce.

KANTORSKI - w grupie nazwisk pochodzących od kantor (śpiewak kościelny, też biuro). Bez daty źródłowej.

KIJAK - od kij. Pierwszy zapis w 1683 roku.

KULCZYCKI - od kula lub kulić się. Data powstania nieznana, prawdopodobnie VIII-XIX wiek.

ŁOŻYŃSKI - w grupie nazwisk pochodzących od nazwy miejscowości Łozina (Kresy Wschodnie). Bez daty źródłowej.

PIERÓG - od pieróg,  w języku staropolskim pirog (rodzaj ciasta). Data powstania nieznana, prawdopodobnie VIII-XIX wiek.

SIEDLIŃSKI - od nazwy miejscowej Siedlin (ciechanowskie, gmina Płońsk). Bez daty źródłowej.

WALCZAK - od imion na Wal-, typu Walenty, Walerian, też od walić (uderzać). Pierwszy zapis w 1667 roku. Blisko 60% osób mieszka w Wielkopolsce, na części Mazowsza i Dolnego Śląska oraz na Lubelszczyźnie. Zajmuje 40 miejsce w rankingu tysiąca najpopularniejszych nazwisk w Polsce.

WILIŃSKI - od imienia Wilhelm, zdrob. Willi. Imię, notowane w Polsce od XII w., jest pochodzenia germańskiego, od wil- (chęć, wola) + holm (opieka, pomoc). W Polsce, w okresie średniowiecza, imię wykazywało wahania fonetyczne: Wilhelm, Wilam, Wielm.

Pierwszy Wiliński mógł być synem albo krewnym jakiegoś osobnika o imieniu Willi, lub też człowiekiem związanym z nim w jakiś inny sposób. W niektórych przypadkach przy tworzeniu tego nazwiska jakąś rolę odegrać mogli skrybowie państwowi lub kościelni i np. osobnikowi o nazwisku (lub na razie tylko imieniu!) Willi, dodając do tej nazwy brzmiący "bardziej polsko", popularny przyrostek. Przypomnijmy, że do polonizacji nazwisk dochodziło przecież jeszcze tuż po ostatniej wojnie. Wreszcie wielu Niemców przez stulecia z chęcią przyjmowało lub spolszczało swoje nazwiska chcąc w ten sposób lepiej przystosować się do życia w naszym kraju.

Nie jest to nazwisko, które uznaje się za stare. Jednakże możemy ze znacznym prawdopodobieństwem przypuszczać, że było już ono znane na przełomie XVII i XVIII stulecia. Pierwszy znany z zapisów Wiliński w rzeczywistości używał dwóch nazwisk, z których jedno było zapewne przydomkiem lub przezwiskiem. Był to niejaki Gaspar Bembenek alias Wilinski, który być może był doboszem w armii pruskiej. Chrzest jego syna Andreasa Bembenka/Wilińskiego odnotowano w Westfalii 30 listopada 1713 r.

Z kart historii znani są m.in. następujący Wilińscy: żołnierz pruski Johann Eduard Friedrich Willinsky, który w 1869 r. ożenił się we Frankfurcie nad Odrą z Margarethe Sophie Auguste Lelm. Franciszek Wiliński był w roku 1940 więziony przez NKWD na Ukrainie. Jan siedział w sowieckich obozach w Szepetówce, Włodzimierzu Wołyńskim, Równem i Lwowie. Następnie był żołnierzem II Korpusu Polskiego gen. Andersa. 18 września 1939 roku w Horodence do niewoli sowieckiej dostał się także Zygmunt Wiliński. Więziono go w kilku miejscach, m.in. w Krzywym Rogu. Również jemu udało się opuścić ZSRR wraz z wojskami Andersa.

 

WITEK - od imienia Wit, także Witold, witać, imion złożonych typu Witosław. Pierwszy zapis w 1204 roku. Blisko 70% osób mieszka w części doliny Wisły (od Górnego Śląska po Warszawę) oraz na Dolnym Śląsku. Zajmuje 221 miejsce w rankingu tysiąca najpopularniejszych nazwisk w Polsce.

ZACHWIEJA - od zawieja (śnieżyca połączona z silnym wiatrem; wichura). Pierwszy zapis w 1553 roku.

ZIELIŃSKI - od zielony (kolor; świeży, młody), od ziele, zioło (potocznie: roślina). Nazwa osobowa notowana od XV w. Zajmuje 8 miejsce w rankingu tysiąca najpopularniejszych nazwisk w Polsce.

 

 

Imiona i ich zdrobnienia w XIX wieku

Przyjrzyjmy się, śladem Oskara Kolberga, jak wyglądały kujawskie odpowiedniki imion w XIX wieku. Dawniej mężatki wołane były także od imienia męża, przykłady czego również znajdziecie poniżej.

 

Imiona męskie:

Jędrach (Andrzej, żona: Jędraszka), Jantek (Antoni, ż. Jantkowa), Balcer (Baltazar, ż. Balcerka), Bartek (Bartłomiej, ż. Bartkowa), Blach v. Blacho (Błażej, ż. Błachowa), Bonek (Bonawentura), Dumin (Dominik, ż. Duminka), Froncek v. Frącek v. Frońsio (Franciszek, ż. Fronkowa v. Frącka), Filip, Grzela (Grzegorz, zdrobniale Grześ, Grzesio, ż. Grzelina), Jasiek v. Jacho (Jan, ż. Jaśkowa), Ignac (ż. Ignacka), Kuba (Jakub), Józwa (Józef i Józefa, rodz. m. i ż.), Ulijon (Julian), Karul (Karol, ż. Karulowa), Kaźmirz (Kazimierz, ż. Kazmirzowa, czasami Kaźmirka), Klima (Klemens, ż. Klimunka), Kostek (Konstanty, ż. Kostka), Kajetan, Kasper, Lewan (Leon, ż. Lewanka), Ludwik (ż. Ludwiczka), Łuka (Łukasz, ż. Łucka), Maciek (Maciej, ż. Maćkowa), Marcin, Matusz (Mateusz), Majcher (Melchior, ż. Majcherka), Michał (ż. Michałka), Mikołaj, Paweł, Pietr v. Pietrek (Piotr, ż. Pietrkowa), Prokop (ż. Prokopka), Rachwał (Rafał), Stacho (Stanisław), Szczepan (Stefan), Toma v. Tomek (Tomasz), Urban, Wach v. Wacho (Wawrzyniec, w Gostyńskiem: Wawrzon), Walek v. Walko (Walenty, czasami mówią: Walanty), Wichtor (Wiktor, ż. Wichtora, Wichta, Wiktoryja), Witek (Wincenty), Wojtek (Wojciech).

Imiona żeńskie:

Jagata (Agata), Jagna (Agnieszka), Nastka (Anastazja), Hanka (Anna), Jantka v. Jantocha (Antonina), Połonka v. Połocha (Apolonia), Balwina (Balbina), Baśka v. Bacha (Barbara), Dumina (Dominika), Helźbieta v. Heźbita (Elżbieta), Jewa v. Jewka (Ewa), Franka v. Fronka (Franciszka), Jadwiga, Uliśka (Julianna), Kaśka v. Kachna (Katarzyna), Kunka (Kunegunda), Luśka v. Lusia (Łucja), Magda (Magdalena), Magola v. Magośka (Małgorzata), Marcyna (Marcyjanna), Maryśka v. Marysia (Maryja), Maryna v. Marynka v. Marychna (Maryja), Pietruchna (Petronella), Ruzyna v. Ruzia (Róża, Rozalia), Salka (Salomea), Tekla, Teocha (Teofila), Tereśka (Teresa), Orszula (Urszula), Weronka (Weronika), Zofka v. Zowka (Zofia), Zuzka v. Zuśka (Zuzanna).

 

 

 

 

__________________________________________________________________________________

1źródło: "Nazwiska Polaków. Słownik historyczno - etymologiczny"  Kazimierz Rymut, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

2 osoby z Babimostu/Poznania oraz Warszawy (nie chodzi o Tadeusza i jego rodzinę).

3 Prawdopodobnie jest ich więcej. Dane, dotyczące naszej rodziny obejmują również dzieci. Natomiast serwis Moi krewni opiera się na bazie PESEL, a więc obejmuje jedynie osoby pełnoletnie.

 

 

 

Utwórz drzewo genealogiczne na moikrewni.pl
Mapa nazwisk Rychwicka
Podział nazwisk Rychwicka

Pochodzenie Twojego nazwiska?

Utwórz drzewo genealogiczne na moikrewni.pl
Mapa nazwisk Rychwicki
Podział nazwisk Rychwicki

Pochodzenie Twojego nazwiska?

Powrót do góry

Projekt i realizacja: Liliana Molenda 2008

Pole tekstowe: